Shloka 17
Cyavana’s Reconciliation with Indra; Tīrtha-Indexing at Ārcīka-parvata and Yamunā
Chapter 125
चैत्याश्वैते बहुविधास्त्रिदशानां युधिष्ठिर । एतच्चन्द्रमसस्तीर्थमृषय: पर्युपासते । वैखानसा बालखिल्या: पावका वायुभोजना:,युधिष्ठिर! ये देवताओंके अनेकानेक मन्दिर दिखायी देते हैं, जो नाना प्रकारके हैं। यह चन्द्रतीर्थ है, जिसकी बहुत-से ऋषिलोग उपासना करते हैं। यहाँ बालखिल्य नामक वैखानस महात्मा रहते हैं जो वायुका आहार करनेवाले और परम पावन हैं। यहाँ तीन पवित्र शिखर और तीन झरने हैं। इन सबकी इच्छानुसार परिक्रमा करके स्नान करो
Lomāśa uvāca — caityāś caite bahuvidhās tridashānāṁ Yudhiṣṭhira | etac candramasas tīrtham ṛṣayaḥ paryupāsate | vaikhānasā bālakhilyāḥ pāvakā vāyubhojanāḥ, Yudhiṣṭhira |
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—“ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಾನಾವಿಧ ಅನೇಕ ಚೈತ್ಯಗಳು (ದೇವಾಲಯಗಳು) ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇದು ಚಂದ್ರತೀರ್ಥ; ಋಷಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ವೈಖಾನಸರಾದ ಬಾಲಖಿಲ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವೆಂದುಕೊಂಡವರು, ಪರಮ ಪಾವನರು, ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸುವವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ರವಣಗಳನ್ನು ಪರಿಕ್ರಮಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡು; ನಿಯಮಬದ್ಧ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಸ್ನಾನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.”
लोगमश उवाच
Educational Q&A
Reverent approach to tīrthas—seeing shrines, honoring sages, circumambulating sacred sites, and bathing with discipline—functions as a moral and mental purification that supports steadfastness in dharma.
Lomāśa guides Yudhiṣṭhira on a pilgrimage, identifying a Moon-associated tīrtha with many divine shrines and resident ascetics (Vaikhānasas/Bālakhilyas), and instructing the proper devotional actions to perform there.