Shloka 82
Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः
Devanagari script
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् । बद्ध्वैनं कृष्ण गज्जायां प्रक्षिप्प पुरमाव्रजत्,श्रीकृष्ण! प्रमाणकोटितीर्थमें, जब भीमसेन विश्वस्त होकर सो रहे थे, उस समय दुर्योधनने इन्हें बाँधकर गंगामें फेंक दिया और स्वयं चुपचाप राजधानीमें लौट आया
Translation
ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ಪ್ರಮಾಣಕೋಟಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ವೃಕೋದರ ಭೀಮಸೇನನು ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಅವನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದು, ತಾನೋ ಮೌನವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು।
Word by Word
प्रमाणकोट्याम्at (the) Pramāṇakoṭī (tīrtha)
प्रमाणकोट्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रमाणकोटि
FormFeminine, Locative, Singular
विश्वस्तम्trusting, unsuspecting
विश्वस्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्वस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सुप्तम्sleeping
सुप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुप्त
FormMasculine, Accusative, Singular
वृकोदरम्Vṛkodara (Bhīma)
वृकोदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Accusative, Singular
बद्ध्वाhaving bound
बद्ध्वा:
TypeVerb
Rootबन्ध्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
कृष्णO Kṛṣṇa
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Vocative, Singular
गज्जायाम्in the Gaṅgā (river)
गज्जायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगज्जा
FormFeminine, Locative, Singular
प्रक्षिप्यhaving thrown (in)
प्रक्षिप्य:
TypeVerb
Rootप्र-क्षिप्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
पुरम्to the city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
आव्रजत्returned, went back
आव्रजत्:
TypeVerb
Rootआ-व्रज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes