Shloka 10
Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
Devanagari script
तथा फल वृत्तमथो विचित्र समाहरत् पाणिना दक्षिणेन । तद् भूमिमासाद्य पुनः पुनश्न ३-2 438 - 07ख पद च्चै:,उसके पास एक गोलाकार फल (गेंद) था, जिसपर वह अपने दाहिने हाथसे आघात करता था। वह फल (गेंद) पृथ्वीपर जाकर बार-बार ऊँचेकी ओर उछलता था; उस समय उसका रूप अद्भुत दिखायी देता था
Translation
ಅವನ ಬಳಿ ಒಂದು ಗೋಳಾಕಾರದ ಹಣ್ಣು (ಚೆಂಡು) ಇತ್ತು; ಅದನ್ನು ಅವನು ಬಲಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಅದು ನೆಲವನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅದರ ರೂಪ ಅಚ್ಚರಿಯದಾಗಿತ್ತು.
Word by Word
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
फलवृत्तम्a fruit-like round object (ball)
फलवृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootफलवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
विचित्रम्wonderful, strange
विचित्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविचित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
समाहरत्he took up / gathered / brought together
समाहरत्:
TypeVerb
Rootसम्-आ-हृ
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Singular
दक्षिणेनwith the right (one)
दक्षिणेन:
Karana
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormMasculine, Instrumental, Singular
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
भूमिम्the ground, earth
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving reached / having struck (the ground)
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
FormGerund (Lyap), Parasmaipada (usage)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain and again
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनश्चand again
पुनश्च:
TypeIndeclinable
Rootपुनः + च
Speaker
ऋष्यशुड्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes