Shloka 1
Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
हि मय ० (0) है 7 दादशाधिकशततमो< ध्याय: 5 6 पिताको अपनी चिन्ताका कारण बताते हुए धारी वेश्याके स्वरूप और आचरणका वर्णन ऋष्यशुड्र उवाच इहागतो जटिलो ब्रह्मचारी न वै हस्वो नातिदीर्घो मनस्वी । सुवर्णवर्ण: कमलायताक्ष: स्वत: सुराणामिव शोभमान:,ऋष्यशूृंगने कहा--पिताजी! यहाँ एक जटाधारी ब्रह्मचारी आया था। वह न तो छोटा था और न बहुत बड़ा ही। उसका हृदय बहुत उदार था। उसके शरीरकी कान्ति सुवर्णके समान थी और बड़ी-बड़ी आँखें कमलोंके सदृश जान पड़ती थीं। वह स्वयं देवताओंके समान सुशोभित हो रहा था
ṛṣyaśṛṅga uvāca | ihāgato jaṭilo brahmacārī na vai hrasvo nātidīrgho manasvī | suvarṇavarṇaḥ kamalāyatākṣaḥ svataḥ surāṇām iva śobhamānaḥ ||
ಋಷ್ಯಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದನು—ತಂದೆಯೇ! ಇಲ್ಲಿ ಜಟಾಧಾರಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಚಿಕ್ಕವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿದೀರ್ಘನೂ ಅಲ್ಲ; ಮನಸ್ವಿ, ಉದಾರಚಿತ್ತ. ಅವನ ವರ್ಣವು ಸ್ವರ್ಣದಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಮಲದಳಗಳಂತೆ ವಿಶಾಲ; ಅವನು ಸ್ವತಃ ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ऋष्यशुड्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how inner virtue and disciplined conduct (brahmacarya, nobility of mind) are reflected outwardly as radiance and dignity; ethical character is presented as a form of beauty and authority.
Rishyaśṛṅga reports to his father that a celibate ascetic has arrived, describing the visitor’s appearance and demeanor in elevated terms, suggesting the newcomer’s spiritual or divine-like presence.