Shloka 9

सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा

Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line

Devanagari script

तस्य भार्ये त्वभवतां रूपयौवनदर्पिति । वैदर्भी भरतश्रेष्ठ शैब्या च भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ) राजा सगरके दो पत्नियाँ थीं, वैदर्भी और शैब्या। उन दोनोंको ही अपने रूप और यौवनका बड़ा अभिमान था

Transliteration

tasya bhārye tv abhavatāṃ rūpa-yauvana-darpitī | vaidarbhī bharataśreṣṭha śaibyā ca bharatarṣabha ||

Translation

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ರಾಜ ಸಗರನಿಗೆ ವೈದರ್ಭೀ ಮತ್ತು ಶೈಬ್ಯಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ರೂಪ-ಯೌವನದ ಗರ್ವದಿಂದ ದರ್ಪಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• भार्ये: two wives
• भार्ये: Karta
• Type: Noun
• Root: भार्या
• Form: Feminine, Nominative, Dual

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• अभवताम्: were/became
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Dual, Parasmaipada

• रूप-यौवन-दर्पिणी: proud of beauty and youth
• रूप-यौवन-दर्पिणी: Karta
• Type: Adjective
• Root: दर्पिणी (दर्पिन्)
• Form: Feminine, Nominative, Dual

• वैदर्भी: Vaidarbhī
• वैदर्भी: Karta
• Type: Noun
• Root: वैदर्भी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• भरत-श्रेष्ठ: O best of the Bharatas
• भरत-श्रेष्ठ: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: श्रेष्ठ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• शैब्या: Śaibyā
• शैब्या: Karta
• Type: Noun
• Root: शैब्या
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भरत-ऋषभ: O bull among the Bharatas
• भरत-ऋषभ: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: ऋषभ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

लोगश उवाच

Characters & Entities

• Sagara
• Vaidarbhī
• Śaibyā
• Bharata (dynastic epithet)