Shloka 31
Āraṇyaka-parva, Adhyāya 1 — The Pandavas’ Exit from Gajasāhvaya and the Citizens’ Lament (जनमेजयप्रश्नः; पाण्डवानां वनप्रस्थानम्)
अनीचैनप्यविषयैर्नाधर्मिष्ठिविशेषत: । ये गुणा: कीर्तिता लोके धर्मकामार्थसम्भवा: | लोकाचारेषु सम्भूता वेदोक्ता: शिष्टसम्मता:,उत्तम, प्रसिद्ध एवं विशेषत: धर्मिष्ठ मनुष्योंने लोकमें धर्म, अर्थ और कामकी उत्पत्तिके हेतुभूत जो वेदोक्त गुण (साधन) बताये हैं वे ही लोकाचारमें प्रकट होते हैं--लोगोंद्वारा काममें लाये जाते हैं और शिष्ट पुरुष उन्हींका आदर करते हैं
anīcain apy aviṣayair nādharmiṣṭhi viśeṣataḥ | ye guṇāḥ kīrtitā loke dharmakāmārthasambhavāḥ || lokācāreṣu sambhūtā vedoktāḥ śiṣṭasammatāḥ |
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಾದವರು, ನೀಚವೆನಿಸುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ವಿಷಯವಲ್ಲದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿವೇಕವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಗಳು—ಅದೇ ವೇದೋಕ್ತ ಸಾಧನಗಳು—ಲೋಕಾಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ; ಜನರು ಅವನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ, ಶಿಷ್ಟರು ಅವನ್ನೇ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links ethical life to authoritative tradition: the virtues that generate dharma, artha, and kāma are Veda-taught and become real through lokācāra (social practice), upheld by śiṣṭas (exemplary people).
Vaiśampāyana, as narrator, generalizes about how righteousness is recognized and maintained: Vedicly praised virtues are not merely theoretical but are enacted in everyday customs and endorsed by respected, cultured persons.