Shloka 17
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
दशाहईनन्दन! अपने धर्मका पालन करनेवाले क्षत्रियको चाहिये कि वह लोभका आश्रय लेनेवाले मनुष्यको भले ही वह क्षत्रिय हो या अक्षत्रिय, अवश्य मार डाले ।। अन्यत्र ब्राह्मणात् तात सर्वपापेष्ववस्थितात् । गुरुहि सर्ववर्णानां ब्राह्मण: प्रसृताग्रभुक्,तात! ब्राह्मणोंके सिवा दूसरे वर्णोपर ही यह नियम लागू होता है। ब्राह्मण सब पापोंमें डूबा हो, तब भी उसे प्राणदण्ड नहीं देना चाहिये; क्योंकि ब्राह्मण सब वर्णोंका गुरु तथा दानमें दी हुई वस्तुओंका सर्वप्रथम भोक्ता है अर्थात् पहला पात्र है
vaiśampāyana uvāca | daśāhīnandana! svadharmapālana-parāyaṇena kṣatriyeṇa lobhāśrayaṃ kurvāṇaṃ manuṣyaṃ sa kṣatriyo vā akṣatriyo vā niyataṃ hantavyaḥ || anyatra brāhmaṇāt tāta sarvapāpeṣv avasthitāt | guruḥ hi sarvavarṇānāṃ brāhmaṇaḥ prasṛtāgrabhuk ||
ಹೇ ದಶಾಹ-ನಂದನ! ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಲೋಭವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು—ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಲಿ ಅಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಲಿ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಧಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ, ಪ್ರಿಯ ತಾತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ. ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳ ಗುರು ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a kṣatriya’s duty as enforcing social and moral order by punishing greed-driven wrongdoing, while simultaneously prescribing a strong restraint: brāhmaṇas are exempt from execution even when morally fallen, because of their sacral status as teachers and primary recipients of gifts.
Vaiśampāyana, in the Udyoga Parva context of counsel and policy before the great war, states a normative rule about royal/warrior justice: who may be killed as part of kṣatriya duty and who is protected by exception, grounding the exception in the traditional authority attributed to brāhmaṇas.