Shloka 126
उद्योगपर्व — अध्याय ७७: पुरुषकार–दैवसंयोगः तथा दुष्टमन्त्रपरामर्शस्य राजनैतिक-परिणामः
Human Effort, Contingency, and the Political Effects of Corrupt Counsel
उपायेन नृशंसेन हता दुर्द्यूतदेविना । श्रीकृष्ण! कौरवोंके साथ हमारी संधि हो अथवा आप जो कुछ करना चाहते हों, वही हो। विचार करनेपर हम इसी निष्कर्षपर पहुँचते हैं कि आपकी जो इच्छा हो, वही हमारे लिये गौरव तथा समादरकी वस्तु है। वह दुष्टात्मा दुर्योधन अपने पुत्रों और बन्धु- बान्धवोंसहित वधके ही योग्य है, जो धर्मपुत्र युधिष्ठिके पास आयी हुई सम्पत्ति देखकर उसे सहन न कर सका। इतना ही नहीं, जब कपटटद्यूतका आश्रय लेनेवाले उस क्र्रात्माने किसी धर्मसम्मत उपाय युद्ध आदिको अपने लिये सफलता देनेवाला नहीं देखा, तब कपटपूर्ण उपायसे उस सम्पत्तिका अपहरण कर लिया
arjuna uvāca | upāyena nṛśaṃsena hatā durdyūtadevinā | śrīkṛṣṇa! kauravaiḥ saha asmākaṃ sandhir bhavatu athavā bhavān yat kartum icchati tad eva bhavatu | vicārayataḥ vayam asmin niṣkarṣe prāptāḥ—yā bhavata icchā sā eva asmākaṃ gaurava-samādara-viṣayaḥ | sa duṣṭātmā duryodhanaḥ putraiḥ bandhu-bāndhavaiś ca saha vadhasyaiva yogyaḥ, yaḥ dharmaputra-yudhiṣṭhirasya samīpam āgatāṃ sampattiṃ dṛṣṭvā tāṃ soḍhuṃ na śaśāka | api ca, kapata-dyūta-āśrayaṃ kṛtvā tena krūrātmanā yadā dharmasaṃmata-upāyena yuddhādibhiḥ svārtha-siddhiṃ na dṛṣṭā, tadā kapatopāyenaiva tasyāḥ sampatteḥ apaharaṇaṃ kṛtam |
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ದ್ಯೂತಗಾರ ದುರುಯೋಧನನು ಕ್ರೂರವಾದ ಉಪಾಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದನು. ಹೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ! ಕೌರವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಆಗಲಿ—ಅಥವಾ ನೀನು ಏನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವೆಯೋ ಅದೇ ಆಗಲಿ. ವಿಚಾರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ: ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯೇ ನಮಗೆ ಗೌರವವೂ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಾದರವೂ. ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೋಡಿ ಸಹಿಸಲಾರದ ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ದುರುಯೋಧನನು, ತನ್ನ ಪುತ್ರರು ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರೊಡನೆ, ವಧಕ್ಕೇ ಯೋಗ್ಯನು. ಇನ್ನೂ, ಕಪಟ ದ್ಯೂತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಆ ಕ್ರೂರನು, ಯುದ್ಧಾದಿ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಉಪಾಯವೂ ತನ್ನಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಕೊಡದು ಎಂದು ಕಂಡಾಗ, ಮೋಸದಿಂದ ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು।”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts dharma-approved conduct with fraudulent strategy: Arjuna condemns wealth seized through deceit (kapata-dyūta) and affirms that ethical legitimacy matters. At the same time, he places trust in Kṛṣṇa’s judgment—accepting peace if possible, but recognizing that persistent adharma may warrant decisive punishment.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Arjuna addresses Kṛṣṇa about the Pandavas’ course of action. He recalls how Duryodhana used the rigged dice game to dispossess them, argues that Duryodhana cannot tolerate Yudhiṣṭhira’s prosperity, and concludes that Kṛṣṇa should decide whether to pursue treaty (sandhi) or the path leading to war.