Shloka 93
अध्याय ७५ — दैव-पुरुषकार-समन्वयः
Reconciling Contingency and Human Effort
Devanagari script
य एतत् प्राप्य मुच्येत न त॑ पश्यामि पूरुषम् । लोहेके विशाल परिघोंकी भाँति मेरी इन मोटी भुजाओंका मध्यभाग कैसा है, यह देख लीजिये। मैं ऐसे किसी वीर पुरुषको नहीं देखता, जो इनके भीतर आकर फिर जीवित निकल जाय
Transliteration
ya etat prāpya mucyeta na taṁ paśyāmi pūruṣam |
Translation
ನನ್ನ ಈ ದಪ್ಪ ಭುಜಗಳ ಹಿಡಿತದೊಳಗೆ ಬಂದು ಮತ್ತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೊರಬರುವವನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಮಹಾ ಪರಿಘಗಳಂತೆ ನನ್ನ ಭುಜಮಧ್ಯದ ಬಲವನ್ನು ನೋಡಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕವನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರನು.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving reached/attained
प्राप्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्र + आप्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
मुच्येतwould be released / could escape
मुच्येत:
Karta
TypeVerb
Rootमुच्
FormOptative (Vidhi-lin), Atmanepada (passive sense), 3rd, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तम्that (such a one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्यामिI see
पश्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent (Lat), Parasmaipada, 1st, Singular
पूरुषम्man/person
पूरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपूरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
भीमसेन उवाच
Characters & Entities
B
BhīmasenaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes