Shloka 1
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
/ [दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ ३ श*लोक मिलाकर कुल २५ ह “लोक हैं।] #ीी:)#ीीि >> ह््न श्रीशम्ि एकषष्टितमो< ध्याय: दुर्योधनद्वारा आत्मप्रशंसा वैशम्पायन उवाच पितुरेतद् वच: श्रुत्वा धार्तराष्ट्रो 5त्यमर्षण: । आधाय विपुलं क्रोध॑ं पुनरेवेदमब्रवीत्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पिताकी यह बात सुनकर अत्यन्त असहिष्णु दुर्योधनने भीतर-ही-भीतर भारी क्रोध करके पुन: इस प्रकार कहा--
Vaiśampāyana uvāca: pitur etad vacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭro 'tyamarṣaṇaḥ | ādhāya vipulaṁ krodhaṁ punar evedam abravīt ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಜನಮೇಜಯನೇ! ತಂದೆಯ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಅತಿಸಹನಶೀಲನಲ್ಲದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಕ್ರೋಧವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intolerance (amarṣa) and unchecked anger distort judgment: when counsel is met with inner rage rather than reflection, one moves toward self-justification and harmful action, undermining dharma.
After hearing his father Dhṛtarāṣṭra’s words, Duryodhana becomes intensely angry inwardly and prepares to speak again—introducing the next section where he asserts himself and hardens his stance in the unfolding political crisis.