Shloka 30
Sainyasaṅgraha and Bhāga-Vyavasthā (Forces Assembled and Rival Allocations) | सैन्यसंग्रह-भागव्यवस्था
समस्त पाण्डव अतिरथी शूरवीर, यशस्वी, प्रतापी, युद्धविजयी तथा अग्नि और सूर्यके समान तेजस्वी हैं ।।
dhṛtarāṣṭra uvāca | samastāḥ pāṇḍavā atirathinaḥ śūrā vīrā yaśasvinaḥ pratāpinaḥ yuddhajayinaś ca agni-sūrya-sama-tejasaḥ | yeṣāṁ yudhiṣṭhiro netā goptā ca madhusūdanaḥ | yodhāś ca pāṇḍavau vīrau savyasācī vṛkodaraḥ | sañjaya, yudhiṣṭhira-neteṣu madhusūdana-gopteṣu savyasāci-vṛkodara-pramukheṣu yodheṣu nakula-sahadeva-dhṛṣṭadyumna-sātyaki-drupada-dhṛṣṭaketu-suketu-uttamaujā-yudhāmanyu-śikhaṇḍi-kṣatradeva-uttara-kāśi-cedi-matsya-sainyeṣu sūñjaya-kṣatriyeṣu virāṭa-kumāra-babhruṣu ca prabhadraka-pāñcāleṣu ca yuddhāya udyateṣu, yeṣām icchāṁ vinā indro 'pi pṛthivīm apahartuṁ na śaknoti, teṣu parvata-vidāraṇa-sāmarthyeṣu deva-sama-pratāpeṣu sarva-sadguṇa-sampanneṣu pāṇḍaveṣu mama duṣṭaḥ putro duryodhanaḥ mama krandataḥ api yuddhaṁ kartum icchati |
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು— “ಸಂಜಯ! ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅತಿರಥರು—ಶೂರರು, ಕೀರ್ತಿವಂತರು, ಪ್ರತಾಪಿಗಳು, ಸಮರಜಯಿಗಳು; ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳು. ಅವರ ನಾಯಕ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ; ಅವರ ರಕ್ಷಕ ಮಧುಸೂದನ (ಕೃಷ್ಣ); ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರಾದ ಎರಡು ವೀರರು—ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ವೃಕೋದರ ಭೀಮ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಕುಲ-ಸಹದೇವ, ಪೃಷದ ವಂಶದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ದ್ರುಪದ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಸುಕೇತು, ಪಾಂಚಾಲನ ಉತ್ತಮೌಜ, ಅಜೇಯ ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಶಿಖಂಡಿ, ಕ್ಷತ್ರದೇವ, ವಿರಾಟನ ಪುತ್ರ ಉತ್ತರ, ಕಾಶಿ-ಚೇದಿ-ಮತ್ಸ್ಯ ಸೇನೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೃಂಜಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಬಭ್ರು ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲದ ಪ್ರಭದ್ರಕರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನೂ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲಾರನು. ಅವರು ರಣಧೀರರು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಚೀರಬಲ್ಲವರು, ದೇವತೆಯಂತೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳು, ಸರ್ವ ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನರು. ಆದರೂ ನನ್ನ ಪಾಪಕರ್ಮಿ ಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನ, ನಾನು ಕೂಗಿಕೊಂಡರೂ, ಆ ಪಾಂಡವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Moral blindness and attachment can drive a ruler to enable adharma: Dhṛtarāṣṭra recognizes the Pāṇḍavas’ virtue, strength, and Kṛṣṇa’s protection, yet admits his son’s wicked insistence on war. The passage highlights responsibility in governance—knowing what is right is insufficient if one fails to restrain wrongdoing.
In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Dhṛtarāṣṭra speaks to Sañjaya, enumerating the Pāṇḍavas and their powerful allies, stressing their near-invincible position (even Indra could not take the earth against their will). He laments that despite his protests, Duryodhana still wants to fight them.