Mahabharata — Udyoga Parva, Shloka 15
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
अड्गुष्ठमात्र: पुरुषो$न्तरात्मा लिड्रस्य योगेन स याति नित्यम् | तमीशमीड्यमनुकल्पमाद्यं पश्यन्ति मूढा न विराजमानम् | योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo ’ntarātmā liṅgasya yogena sa yāti nityam | tam īśam īḍyam anukalpam ādyaṃ paśyanti mūḍhā na virājamānam | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
ದೇಹದೊಳಗೆ ಹೃದಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಷ್ಟಮಾತ್ರವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹ (ಲಿಂಗಶರೀರ)ದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಜನನ–ಮರಣ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ, ಸ್ತುತ್ಯ, ಸರ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆದಿಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಸರ್ವತ್ರ ವಿರಾಜಮಾನನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತರು ಕಾಣಲಾರರು; ನಿಯತಯೋಗಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ಸನಾತನ ಭಗವಂತನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two perceptions: the deluded fail to recognize the ever-present, radiant Supreme Lord, while yogins—through inner discipline and clarity—directly perceive Him. It also explains transmigration as the jīva’s continual ‘going’ due to association with the subtle body (liṅga-śarīra).
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs (as a spiritual teacher) on the nature of the self, bondage, and the means of true vision. This verse advances the teaching by describing the indwelling self’s rebirth due to subtle-body linkage and affirming that yogic insight reveals the eternal Lord whom ordinary delusion obscures.