Shloka 60
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
एतान्यनिगृहीतानि व्यापादयितुमप्यलम् । अविधेया इवादान्ता हया: पथि कुसारथिम्
etāny anigṛhītāni vyāpādayitum apy alam | avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim ||
ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದ, ಅಣಕಿಸದ ಕುದುರೆಗಳು ಅಸಮರ್ಥ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ, ವಶವಿಲ್ಲದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪುರುಷನನ್ನು ಪತನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತವೆ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Uncontrolled senses are inherently dangerous; without restraint and training they can ruin a person. Ethical life (dharma) requires indriya-nigraha—mastery over impulses—just as safe travel requires trained horses and a competent charioteer.
In Vidura’s counsel (nīti) during Udyoga Parva, he uses a vivid analogy: untrained horses can kill a poor charioteer on the road; likewise, the senses, if not restrained, can destroy a man. The verse functions as a warning within his broader instruction on prudent, disciplined conduct.