Shloka 48
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
Devanagari script
अहापयित्वा यदि पाण्डवार्थ शमं कुरूणामपि चेच्छकेयम् | पुण्यं च मे स्याच्चरितं महोदयं मुच्येरंश्न॒ कुरवो मृत्युपाशात्,यदि पाण्डवोंका स्वार्थ नष्ट किये बिना ही मैं कौरवोंके साथ इनकी संधि करानेमें सफल हो सका तो मेरे द्वारा यह परम पवित्र और महान् अभ्युदयका कार्य सम्पन्न हो जायगा तथा कौरव भी मौतके फंदेसे छूट जायँगे
Transliteration
apāpayitvā yadi pāṇḍavārthaṃ śamaṃ kurūṇām api cecchakeyam | puṇyaṃ ca me syāc caritaṃ mahodayaṃ mucyeran kuravo mṛtyupāśāt ||
Translation
ವಾಯುನುಡಿದನು— ಪಾಂಡವರ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಿತಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದೆ ನಾನು ಕುರುಗಳಿಗೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲೆನೆಂದರೆ, ನನ್ನಿಂದ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹಾಮಂಗಳಕರ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರುವುದು; ಕುರುಗಳೂ ಮೃತ್ಯುಪಾಶದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವರು.
Word by Word
अपहायित्वाhaving abandoned/without destroying
अपहायित्वा:
Karma
TypeVerb
Rootअप-हा (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
पाण्डव-अर्थम्the interest/aim of the Pandavas
पाण्डव-अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
शमम्peace, reconciliation
शमम्:
Karma
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इच्छेयम्I might wish/desire
इच्छेयम्:
Karta
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), —, First, Singular, Parasmaipada
शकेयम्I might be able
शकेयम्:
Karta
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), —, First, Singular, Parasmaipada
पुण्यम्meritorious, holy
पुण्यम्:
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), —, Third, Singular, Parasmaipada
चरितम्deed, act, conduct (done)
चरितम्:
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक; from चर्)
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्-उदयम्great prosperity/success
महत्-उदयम्:
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
मुच्येरन्they would be released
मुच्येरन्:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), —, Third, Plural, Ātmanepada (passive sense)
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मृत्यु-पाशात्from the noose of death
मृत्यु-पाशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
VāyudevaP
PāṇḍavasK
Kurūs/KauravasM
mṛtyupāśa (noose of death)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes