Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad

Crisis-Discernment of Right and Wrong

(अधीयीत क्षत्रियो5थो यजेत दद्याद्‌ दानं न तु याचेत किंचित्‌ । न याजयेन्नापि चाध्यापयीत एष स्मृतः क्षत्रधर्म: पुराण: ।। ) इसी प्रकार क्षत्रिय स्वाध्याय, यज्ञ और दान करे। किसीसे किसी भी वस्तुकी याचना न करे। वह न तो दूसरोंका यज्ञ करावे और न अध्यापनका ही कार्य करे; यही धर्मशास्त्रोंमें क्षत्रियोंका प्राचीन धर्म बताया गया है। तथा राजन्यो रक्षणं वै प्रजानां कृत्वा धर्मेणाप्रमत्तो5थ दत्त्वा । यज्जैरिष्टवा सर्ववेदानधीत्य दारान्‌ कृत्वा पुण्यकृदावसेद्‌ गृहान्‌

adhīyīta kṣatriyo 'tho yajeta dadyād dānaṃ na tu yāceta kiñcit | na yājayen nāpi cādhyāpayīta eṣa smṛtaḥ kṣatradharmaḥ purāṇaḥ ||

ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಸಹ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮಾಡಬೇಕು; ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು; ದಾನ ನೀಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಅವನು ಇತರರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಸಬಾರದು, ಅಧ್ಯಾಪನವನ್ನೂ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಾರದು—ಇದೇ ಪುರಾತನ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಅವನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜಾರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ, ದಾನ ನೀಡಿ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಇಷ್ಟ ಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು.

अधीयीतshould study (Veda)
अधीयीत:
Karta
TypeVerb
Rootअधि-इ (अधी)
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada
क्षत्रियःa Kshatriya
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formmasculine, nominative, singular
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
यजेतshould sacrifice/perform yajña
यजेत:
Karta
TypeVerb
Rootयज्
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada
दद्यात्should give
दद्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootदा (दान)
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada
दानम्a gift/charity
दानम्:
Karma
TypeNoun
Rootदान
Formneuter, accusative, singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
याचेतshould beg/ask
याचेत:
Karta
TypeVerb
Rootयाच्
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada
किञ्चित्anything (at all)
किञ्चित्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
not
:
TypeIndeclinable
Root
याजयेत्should cause (others) to perform sacrifice / officiate as priest
याजयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootयज् (णिच्: याजय)
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada, true
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
अध्यापयीतshould teach (others)
अध्यापयीत:
Karta
TypeVerb
Rootअधि-इ (णिच्: अध्यापय)
FormVidhi-lin (optative), 3, singular, Parasmaipada, true
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, nominative, singular
स्मृतःis remembered/declared
स्मृतः:
TypeVerb
Rootस्मृ (क्त)
Formmasculine, nominative, singular, kta (past passive participle)
क्षत्रधर्मःthe duty of a Kshatriya
क्षत्रधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
Formmasculine, nominative, singular
पुराणःancient
पुराणः:
TypeAdjective
Rootपुराण
Formmasculine, nominative, singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
K
kṣatriya (warrior-ruler class)
S
Smṛti (dharma tradition, implied by smṛtaḥ)