Shloka 5
Udyoga-parva Adhyāya 27 — Saṃjaya’s Counsel on Dharma, Desire, and the Non-Perishing of Karma
अविनाशमिच्छतां ब्राह्मणानां प्रायश्षित्तं विहितं यद् विधात्रा । सम्पश्येथा: कर्मसु वर्तमानान् विकर्मस्थान् संजय गर्हयेस्त्वम्,सूत! (जीविकाका मुख्य साधन न होनेपर) ब्राह्मणोंका नाश न हो जाय, ऐसी इच्छा रखनेवाले विधाताने जो (उनके लिये अन्य वर्णोकी वृत्तिसे जीविका चलाकर अन्तमें) प्रायश्चित्त करनेका विधान किया है, उसपर दृष्टिपात करो। फिर यदि हम आपत्तिकालमें भी (स्वाभाविक) कर्मोमें ही लगे हों और आपत्तिकाल न होनेपर भी अपने वर्णके विपरीत कर्मोमें स्थित हो रहे हों तो उस दशामें हमें देखकर तुम (अवश्य) हमारी निन््दा करो
avināśam icchatāṃ brāhmaṇānāṃ prāyaścittaṃ vihitaṃ yad vidhātrā | sampaśyethāḥ karmasu vartamānān vikarmasthān saṃjaya garhayes tvam, sūta ||
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಸೂತನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಗ ನಾಶವಾಗಬಾರದೆಂದು ಬಯಸುವವರಿಗಾಗಿ ವಿಧಾತನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಧಾನವನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಮತ್ತು, ಸಂಜಯ, ನಾವು ಆಪತ್ತಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೇ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಆಪತ್ತು ಇಲ್ಲದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರೆ—ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಗರ್ಹಿಸಬೇಕು.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when exceptional allowances exist for survival in crisis, ethical life requires returning to one’s proper duties when the crisis ends; persisting in improper conduct without necessity deserves censure, and accountability should be welcomed.
Yudhiṣṭhira addresses Sañjaya, invoking a divinely sanctioned framework of expiation connected with preserving the Brahmin order, and tells him to judge and openly criticize them if they are seen acting against rightful duty when no emergency compels it.