Shloka 1
ऑपनआक्राता बछ। अर: > देवयोनि भोगयोनि है, कर्मयोनि नहीं। उसमें नवीन कर्म करनेके लिये देवता बाध्य नहीं हैं। अष्टाविशोश् ध्याय: संजयको युधिष्ठिरका उत्तर युधिछिर उवाच असंशयं संजय सत्यमेतद् धर्मो वर: कर्मणां यत् त्वमात्थ । ज्ञात्वा तु मां संजय गर्हयेस्त्वं यदि धर्म यद्यधर्म चरेयम्,युधिष्ठिर बोले--संजय! सब प्रकारके कर्मोमें धर्म ही श्रेष्ठ है। यह जो तुमने कहा है, वह बिलकुल ठीक है। इसमें रत्तीभर भी संदेह नहीं है; परंतु मैं धर्म कर रहा हूँ या अधर्म, इस बातको पहले अच्छी तरह जान लो; फिर मेरी निन्दा करना
yudhiṣṭhira uvāca | asaṁśayaṁ sañjaya satyam etad dharmo varaḥ karmaṇāṁ yat tvam āttha | jñātvā tu māṁ sañjaya garhayes tvaṁ yadi dharmaṁ yady adharmaṁ careyam ||
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯ, ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸತ್ಯ: ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಂಜಯ, ಮೊದಲು ನಾನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೋ; ನಂತರವೇ ನನ್ನನ್ನು ಗರ್ಹಿಸು.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Dharma is affirmed as the highest standard for action, but moral judgment must be informed: one should evaluate a person’s conduct only after understanding whether it truly aligns with dharma or slips into adharma.
In the Udyoga Parva’s deliberative setting before war, Yudhiṣṭhira responds to Sañjaya’s remarks by agreeing that dharma is paramount, while insisting that any criticism of him should come only after careful assessment of whether his choices are righteous or unrighteous.