Shloka 4
Bhīṣma’s Retrospective of the Jāmadagnya Rāma Encounter
Divyāstra-Pratiyuddha and Twilight Cessation
Devanagari script
ततः सूतो ममात्यर्थ कश्मलं प्राविशन्महत् । पृथिव्यां च शराघातान्निपपात मुमोह च
Transliteration
tataḥ sūto mamātyarthaṃ kaśmalaṃ prāviśan mahat | pṛthivyāṃ ca śarāghātān nipapāta mumohaca ||
Translation
ಆಗ ನನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಳವಳ (ಕಶ್ಮಲ) ಆವರಿಸಿತು; ಬಾಣಾಘಾತಗಳಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक)
सूतःthe charioteer
सूतः:
Karta
TypeNoun
Rootसूत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ममof me, my
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी, एकवचन
अत्यर्थम्excessively, greatly
अत्यर्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थ (अव्ययप्राय)
Formअव्यय (परिमाण/तीव्रतावाचक)
कश्मलम्delusion, faintness, distress
कश्मलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकश्मल
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राविशत्entered, came upon
प्राविशत्:
TypeVerb
Rootप्र + विश्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महत्great, severe
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (कश्मलम् इति विशेषणम्)
पृथिव्याम्on the earth, to the ground
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय (समुच्चय)
शराघातात्from the blow/strike of an arrow
शराघातात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशराघात
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
निपपातfell down
निपपात:
TypeVerb
Rootनि + पत्
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मुमोहbecame unconscious, was bewildered
मुमोह:
TypeVerb
Rootमुह्
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय (समुच्चय)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaS
Suta (Bhishma's charioteer)A
Arrows (śara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes