Shloka 4

भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength

Devanagari script

परवीर्य समाश्रित्य यः समाह्दयते परान्‌ | क्षत्रबन्धु रशक्तत्वाल्लोके स पुरुषाधम:,“जो दूसरेके बल-पराक्रमका आश्रय ले शत्रुओंको युद्धके लिये बुलाता है, वह क्षत्रबन्धु असमर्थ होनेके कारण लोकमें पुरुषाधम कहा गया है

Transliteration

paravīrya samāśritya yaḥ samāhvayate parān | kṣatrabandhuḥ aśaktatvāl loke sa puruṣādhamaḥ ||

Translation

ಇತರರ ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಮಾಡುವವನು ಹೆಸರಿನಷ್ಟೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯ; ತನ್ನ ಅಶಕ್ತತೆಯಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪುರುಷಾಧಮನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Word by Word

• परवीर्यम्: another's prowess/strength
• परवीर्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पर-वीर्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• समाश्रित्य: having resorted to / relying on
• समाश्रित्य: Karana
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-श्रि
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाह्वयते: challenges/calls (to battle)
• समाह्वयते: Kriya
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-ह्वा
• Form: Present, Indicative, Atmanepada, 3rd, Singular

• परान्: others; enemies
• परान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पर
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• क्षत्रबन्धुः: a kshatriya only by kin/name (unworthy kshatriya)
• क्षत्रबन्धुः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्र-बन्धु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अशक्तत्वात्: because of inability/weakness
• अशक्तत्वात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: अ-शक्त-त्व
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Locative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पुरुषाधमः: the lowest of men; vile man
• पुरुषाधमः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुरुष-अधम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya