Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ

Division and Standardization of the Kaurava Host

धष्टद्युम्नश्व॒ पाज्चाल्य: शिखण्डी च महारथ: । युधामन्युश्न विक्रान्तो देवैरपि दुरासद:,तपोधन! पाण्डव, भगवान्‌ श्रीकृष्ण, विराट, ट्रुपद, पांचालराजकुमार धूष्टद्युम्न, महारथी शिखण्डी तथा देवताओंके लिये भी दुर्जय महापराक्रमी युधामन्यु--ये सब तो संग्राममें एकत्र होनेपर इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवताओंको भी पीड़ित कर सकते हैं; अतः वहाँ कौरवों तथा पाण्डवोंने जो-जो कर्म किया था वह सब विस्तारपूर्वक सुननेकी मेरी इच्छा है

Janamejaya uvāca |

Dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |

Yudhāmanyuś ca vikrānto devair api durāsadaḥ, tapodhana |

Pāṇḍavā bhagavān śrīkṛṣṇo virāṭaḥ drupadaḥ pāñcālarājakumāraḥ dhṛṣṭadyumnaḥ mahārathī śikhaṇḍī tathā devatābhir api durjayo mahāparākramaḥ yudhāmanyuḥ—ete sarve tu saṅgrāme ekatrībhūte indrasahitaṃ sampūrṇaṃ devagaṇaṃ api pīḍayituṃ śaknuvanti; ataḥ tatra kauravaiḥ pāṇḍavaiś ca yo-yo karma kṛtaṃ tat sarvaṃ vistareṇa śrotum icchāmi |

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದರು— ತಪೋಧನ! ಪಾಂಚಾಲರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಮಹಾರಥಿ ಶಿಖಂಡಿ, ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರಾಸದನಾದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಯುಧಾಮನ್ಯು—ಇವರೆಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು, ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ವಿರಾಟ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರೆ ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಸ್ತ ದೇವಗಣವನ್ನೂ ಕಾಡಬಲ್ಲರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

धृष्टद्युम्नःDhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाञ्चाल्यःthe Panchala (prince/warrior)
पाञ्चाल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
युधामन्युःYudhamanyu
युधामन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधामन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
विक्रान्तःvaliant, striding forth
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दुरासदःhard to assail/approach
दुरासदः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरासद
FormMasculine, Nominative, Singular
तपोधनO treasure of austerity (sage)
तपोधन:
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Vocative, Singular

जनमेजय उवाच

J
Janamejaya
D
Dhṛṣṭadyumna
P
Pāñcālas (Pañcāla people/kingdom)
Ś
Śikhaṇḍin
Y
Yudhāmanyu
P
Pāṇḍavas
Ś
Śrī Kṛṣṇa
V
Virāṭa
D
Drupada
I
Indra
D
Devas (gods)
T
Tapodhana (addressed sage, traditionally Vaiśaṃpāyana)

Educational Q&A

The verse highlights how collective strength and righteous alliances can become formidable, while also modeling the ethical posture of inquiry: Janamejaya seeks a detailed account of actions (karma) by both sides, implying that understanding consequences and conduct is essential for judging dharma within conflict.

Janamejaya addresses the ascetic narrator and lists major Pāṇḍava-aligned warriors and kings, emphasizing their battle power—so great it could distress even the gods led by Indra. On that basis he requests a full, detailed narration of what the Kauravas and Pāṇḍavas did in that situation.