Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Udyoga Parva 142: Vidura’s warning to Kuntī and Kuntī’s resolve to meet Karṇa

Gaṅgātīra encounter begins

मयूरा: पुण्यशकुना हंससारसचातका: । जीवंजीवकसडसघाश्षाप्यनुगच्छन्ति पाण्डवान्‌,“मोर, शुभ शकुन सूचित करनेवाले मुर्गे, हंस, सारस, चातक तथा चकोरोंके समुदाय पाण्डवोंका अनुसरण करते हैं

sañjaya uvāca | mayūrāḥ puṇyaśakunā haṃsasārasacātakāḥ | jīvaṃjīvakasāḍasaghāś cāpy anugacchanti pāṇḍavān |

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನವಿಲುಗಳು, ಶುಭಶಕುನ ಸೂಚಿಸುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಂಸಗಳು, ಸಾರಸಗಳು, ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಂಜೀವಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ.

मयूराःpeacocks
मयूराः:
Karta
TypeNoun
Rootमयूर
FormMasculine, Nominative, Plural
पुण्य-शकुनाःauspicious omens/birds of good omen
पुण्य-शकुनाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुण्यशकुन
FormMasculine, Nominative, Plural
हंस-सारस-चातकाःswans, cranes, and chataka birds
हंस-सारस-चातकाः:
Karta
TypeNoun
Rootहंस/सारस/चातक
FormMasculine, Nominative, Plural
जीवंजीवक-सडसघाःjīvamjīvaka birds and groups of sadasgha (birds)
जीवंजीवक-सडसघाः:
Karta
TypeNoun
Rootजीवंजीवक/सडसघ
FormMasculine, Nominative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनुगच्छन्तिfollow
अनुगच्छन्ति:
TypeVerb
Rootअनु-गम्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
P
peacocks (mayūra)
A
auspicious omen-birds (puṇyaśakuna)
S
swans (haṃsa)
C
cranes (sārasa)
C
cātaka birds (cātaka)
J
jīvaṃjīvaka birds

Educational Q&A

The verse uses traditional omen-language to imply that moral merit (puṇya) and auspicious destiny align with the Pāṇḍavas. In the epic’s ethical frame, favorable signs are read as nature’s and providence’s endorsement of a dharmic cause.

Sañjaya reports to the Kuru court that auspicious birds are observed accompanying the Pāṇḍavas. This functions as a narrative signal—amid preparations for war—that the Pāṇḍavas are being ‘followed’ by good omens, foreshadowing their eventual success.