Shloka 4
उद्योगपर्व — गान्धारी-उपदेशः
Udyoga Parva — Gandhārī’s Counsel to Duryodhana
'मूढ़! तू जो ऐसा मानता है कि पाण्डवोंके प्रति मेरा कोई अपराध ही नहीं है तो इसके सम्बन्धमें मैं सब बातें बताता हूँ। राजाओ! आपलोग भी ध्यान देकर सुनें ।। श्रिया संतप्यमानेन पाण्डवानां महात्मनाम् | त्वया दुर्मन्त्रितं द्यूत॑ सौबलेन च भारत,“भारत! महात्मा पाण्डवोंकी बढ़ती हुई समृद्धिसे संतप्त होकर तूने ही शकुनिके साथ यह खोटा विचार किया था कि पाण्डवोंके साथ जूआ खेला जाय
mūḍha! tvaṃ yo ’sīdam manyase yathā pāṇḍaveṣu mama kaścid aparādho nāstīti, tad-viṣaye ’haṃ sarvāḥ kathāḥ kathayiṣyāmi. rājānaḥ! yūyam api avadhānena śṛṇuta. śriyā santapyamānena pāṇḍavānāṃ mahātmanām | tvayā durmantritaṃ dyūtaṃ saubalena ca bhārata ||
“ಮೂಢನೇ! ಪಾಂಡವರ प्रति ನಿನಗೆ ಯಾವ ಅಪರಾಧವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ರಾಜರೇ, ನೀವೂ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಓ ಭಾರತ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ)! ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ, ನೀನು ಸೌಬಲನಾದ ಶಕುನಿಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ‘ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ದ್ಯೂತ ಆಡಬೇಕು’ ಎಂಬ ದುರ್ಮಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದೆ।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral responsibility cannot be evaded by self-justification: envy of others’ prosperity and reliance on corrupt counsel lead to adharma. The verse stresses accountability for initiating unjust actions (here, the dice-game) and warns against letting resentment dictate policy.
Vaiśaṃpāyana, narrating to Janamejaya, reports a rebuke directed at Dhṛtarāṣṭra: he is reminded that the dice-game was not an accident but a deliberate plan formed by him with Śakuni, motivated by pain and jealousy at the Pāṇḍavas’ rising fortune, and the assembled kings are asked to listen carefully.