Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अध्याय १२२ — कृष्णस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः

Kṛṣṇa’s Ethical Counsel to Duryodhana

अतः गान्धारीनन्दन! तुम भी अभिमान और क्रोधको त्याग दो। वीर नरेश! तुम पाण्डवोंसे संधि कर लो और क्रोधके आवेशको सदाके लिये छोड़ दो ।। (स भवान्‌ सुहदां पथ्यं वचो गृह्नातु मानृतम्‌ । समर्थर्विग्रहं कृत्वा विषमस्थो भविष्यसि ।। ) तुम अपने सुहृदोंके हितकर वचन मान लो। असत्य आचरणको न अपनाओ, अन्यथा शक्तिशाली पाण्डवोंके साथ युद्ध ठानकर तुम बड़े भारी संकटमें पड़ जाओगे। ददाति यत्‌ पार्थिव यत्‌ करोति यद्‌ वा तपस्तप्यति यज्जुहोति । न तस्य नाशो<स्ति न चापकर्षो नान्यस्तदश्ाति स एव कर्ता,भूपाल! मनुष्य जो दान देता है, जो कर्म करता है, जो तपस्यामें प्रवृत्त होता है और जो होम-यज्ञ आदिका अनुष्ठान करता है, उसके इस कर्मका न तो नाश होता है और न उसमें कोई कमी ही होती है। उसके कर्मको दूसरा कोई नहीं भोगता। कर्ता स्वयं ही अपने शुभाशुभ कर्मोंका फल भोगता है

ataḥ gāndhārīnandana! tvam api abhimānaṁ ca krodhaṁ ca tyaja. vīra nareśa! tvaṁ pāṇḍavaiḥ saha sandhiṁ kuru, krodhāveśaṁ ca sadā-kṛte parityaja. sa bhavān suhṛdāṁ pathyaṁ vaco gṛhṇātu, mā anṛtam. samarthair vigrahaṁ kṛtvā viṣamastho bhaviṣyasi. dadāti yat pārthiva yat karoti yad vā tapas tapyati yaj juhoti, na tasya nāśo ’sti na cāpakarṣo, nānyas tad aśnāti sa eva kartā, bhūpāla!

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಗಾಂಧಾರೀನಂದನ, ನೀನೂ ಮಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಹೇ ವೀರ ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡು; ಕ್ರೋಧದ ಆವೇಶವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಸುವೃದ್ದರ ಪಥ್ಯವಾದ, ಹಿತಕರವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಅಸತ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತರೆ ನೀನು ಭಾರೀ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವೆ. ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ಮನುಷ್ಯನು ನೀಡುವ ದಾನ, ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ, ಆಚರಿಸುವ ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ-ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಆಹುತಿ—ಇವು ಯಾವುದೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕರ್ತನೇ ತನ್ನ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहृदाम्of well-wishers/friends
सुहृदाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Genitive, Plural
पथ्यम्wholesome, beneficial
पथ्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपथ्य
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, advice
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
गृह्णातुlet (him/you) accept
गृह्णातु:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
अनृतम्falsehood, untruth
अनृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनृत
FormNeuter, Accusative, Singular
समर्थैःwith the capable/strong (ones)
समर्थैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Instrumental, Plural
विग्रहम्hostility, conflict
विग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootविग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
विषमस्थःstanding in difficulty; in a perilous state
विषमस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootविषमस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यसिyou will become
भविष्यसि:
TypeVerb
Rootभू
FormFuture, Second, Singular, Parasmaipada
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Rootदा
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थिवO king
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
करोतिdoes
करोति:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यद्whatever
यद्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तपःausterity, penance
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Accusative, Singular
तप्यतिpractises (austerity), performs penance
तप्यति:
TypeVerb
Rootतप्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
जुहोतिoffers (into fire), sacrifices
जुहोति:
TypeVerb
Rootहु
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
तस्यof that (person/act)
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
नाशःdestruction, loss
नाशः:
Karta
TypeNoun
Rootनाश
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
nor/not
:
TypeIndeclinable
Root
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपकर्षःdiminution, decrease
अपकर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootअपकर्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (deed/result)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अश्नातिeats; enjoys/experiences
अश्नाति:
TypeVerb
Rootअश्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कर्ताdoer, agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
भूपालO protector of the earth (king)
भूपाल:
TypeNoun
Rootभूपाल
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
G
Gāndhārī
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas