Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

ययातिपतनम् — Yayāti’s Fall and the Offer of Dharma

Nārada’s Account

फिर हाथमें हार लिये बहिन माधवीको रथपर बिठाकर पूरु और यदु--ये दोनों भाई आश्रमपर गये ।। नागयक्षमनुष्याणां गन्धर्वमृगपक्षिणाम्‌ | शैलद्रुमवनौकानामासीत्‌ तत्र समागम:,उस स्वयंवरमें नाग, यक्ष, मनुष्य, गन्धर्व, पशु, पक्षी तथा पर्वत, वृक्ष और वनोंमें निवास करनेवाले प्राणियोंका शुभागमन हुआ

nāgayakṣamanuṣyāṇāṃ gandharvamṛgapakṣiṇām | śailadrumavanaukānām āsīt tatra samāgamaḥ ||

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಮಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮೃಗಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತ, ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳ ಶುಭ ಸಮಾಗಮವಾಯಿತು।

नागof serpents (Nāgas)
नाग:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Genitive, Plural
यक्षof Yakṣas
यक्ष:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
मनुष्याणाम्of humans
मनुष्याणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
गन्धर्वof Gandharvas
गन्धर्व:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Genitive, Plural
मृगof deer/wild animals
मृग:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
पक्षिणाम्of birds
पक्षिणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपक्षिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
शैलof mountains
शैल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशैल
FormMasculine, Genitive, Plural
द्रुमof trees
द्रुम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Genitive, Plural
वनof forests
वन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Genitive, Plural
ओकानाम्of dwellings/abodes
ओकानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootओकस्
FormNeuter, Genitive, Plural
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
समागमःgathering/assembly
समागमः:
Karta
TypeNoun
Rootसमागम
FormMasculine, Nominative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
N
Nāgas
Y
Yakṣas
H
Humans (Manuṣyas)
G
Gandharvas
A
Animals (Mṛgas)
B
Birds (Pakṣiṇas)
M
Mountains (Śailas)
T
Trees (Drumas)
F
Forest-dwellers (Vanaukasaḥ)
A
Assembly/Svayaṃvara (Samāgama)

Educational Q&A

A dharmic and publicly significant rite is portrayed as drawing a broad, harmonious witness—across human, semi-divine, and natural realms—suggesting that righteous order resonates beyond a single community.

Nārada describes the scene at that event: many kinds of beings—Nāgas, Yakṣas, humans, Gandharvas, animals, birds, and forest and mountain dwellers—assemble together, emphasizing the grandeur and auspiciousness of the occasion.