Shloka 156
Adhyāya 108: Paścima-dik—Varuṇa’s Realm, Sunset Cosmology, and Sacred-Geographic Markers
Suparṇa–Gālava संवाद
काष्छां चासाद्य वासिष्ठीं हिममुत्सूजते पुनः । मनुष्य इसी दिशामें जाकर सुख और दुःखके अन्तको प्राप्त होता है। इसी दक्षिण दिशामें लौटनेपर (अर्थात् उत्तरायणके अन्तिम भागमें पहुँचकर दक्षिणायनके आरम्भमें आनेपर जब कि वर्षा ऋतु रहती है,) सूर्यदेव सुस्वादु जलकी वर्षा करते हैं। फिर वसिष्ठ मुनिके द्वारा सेवित उत्तर दिशामें पहुँचकर (अर्थात् उत्तरायणके प्रारम्भमें जब कि शिशिर ऋतु रहती है,) वे ओले गिराते हैं
kāṣṭhāṁ cāsādya vāsiṣṭhīṁ himam utsṛjate punaḥ | manuṣyaḥ asyāṁ diśaṁ gatvā sukha-duḥkhayor antaṁ prāpnoti | asyāṁ dakṣiṇa-diśi nivṛtte (arthāt uttarāyaṇasya antimabhāge prāpya dakṣiṇāyanasyārambhe, yadā varṣā-ṛtuḥ) sūryadevaḥ su-svādu-jalasya varṣaṁ karoti | punaḥ vasiṣṭha-muninā sevitāṁ uttara-diśaṁ prāpya (arthāt uttarāyaṇasya prārambhe yadā śiśira-ṛtuḥ) te olāṁ nipātayanti
ವಾಸಿಷ್ಠೀ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹಿಮವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ—ಅಂದರೆ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಗಾಲ ಇರುವಾಗ—ಸೂರ್ಯದೇವನು ಸುವಾಸನೆಯ, ರುಚಿಕರವಾದ ನೀರಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಯಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ—ಅಂದರೆ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ—ಅವನು ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ.
युपर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse links human experience to cosmic rhythm: the turning of the sun and the seasons symbolizes a larger moral and metaphysical order in which one may reach the ‘end of pleasure and pain’—a hint toward transcendence beyond dualities through alignment with dharma and right understanding.
Yuparṇa describes directional and seasonal changes: in one quarter associated with Vasiṣṭha, snow is released; when the sun turns toward the southern course, it brings nourishing rains; and when it reaches the northern quarter at the start of the northward course, hail falls—mapping natural phenomena onto a sacred geography.