Shloka 20
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
अवाप्स्यसि सुखं त्वं च शक्रलोकांश्व शाश्वतान् । ऋषिवाक्यं निशम्याथ वृत्र: स तु महाबल:
avāpsyasi sukhaṃ tvaṃ ca śakralokāṃś ca śāśvatān | ṛṣivākyaṃ niśamyātha vṛtraḥ sa tu mahābalaḥ ||
“ಇದರಿಂದ ನೀನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗೆ ಪಾಲು ದೊರೆಯುವುದು।” ಋಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಬಲ ವೃತ್ರನು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ದೇವರೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಗಂಧರ್ವರೇ! ನೀವು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. ಪಾಪರಹಿತ ದೇವಗಣವೇ! ಈಗ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳಿರಿ— ನನ್ನಿಗೂ ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಂಧಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ದೀಪ್ತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹಬಂಧ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದು?”
शल्य उवाच
Educational Q&A
Even when wise counsel promises reward and peace, reconciliation requires moral and psychological possibility: entrenched rivalry and equal, blazing pride can make ‘friendship’ or ‘treaty’ feel impossible. The passage highlights the ethical tension between the ideal of concord and the realities of honor, power, and past enmity.
Sages assure Vṛtra that he will attain happiness and a share in Indra’s eternal realms. Vṛtra respectfully bows and responds that he has heard them, but questions how any pact or friendship could be formed between himself and Indra—two formidable, radiant opponents.