Shloka 47
Svargārohaṇa-parva Adhyāya 2 — Yudhiṣṭhira’s Inquiry for His Kin and the Vision of a Punitive Realm
“वह तो यहाँ अत्यन्त सम्मानित होकर महेन्द्रके समान राजलक्ष्मीसे सम्पन्न हुआ है। इधर यह किस कर्मका फल है कि मेरे सगे-सम्बन्धी नरकमें पड़े हुए हैं? ।।
sa tu iha atyanta-sammānito mahendra-samaḥ rāja-lakṣmyā sampannaḥ | iha ca idaṃ kasya karmaṇaḥ phalaṃ yat mama saga-sambandhino narake patitāḥ || sarva-dharma-vidaḥ śūrāḥ satyāgama-parāyaṇāḥ | kṣatra-dharma-ratāḥ santaḥ yajvāno bhūri-dakṣiṇāḥ ||
ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕರ್ಮಫಲವಿದು—ನನ್ನ ಸ್ವಜನರು ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ? ನನ್ನ ಸಹೋದರರು ಸರ್ವಧರ್ಮವಿದರು—ಶೂರರು, ಸತ್ಯವಂತರು, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಪಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರು; ಆದರೂ ಅವರಿಗೆ ಇಂತಹ ದುರ್ಗತಿ ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the tension between visible merit (valor, truthfulness, sacrifices, generosity) and unseen karmic consequence. It raises the ethical problem of how outcomes in the afterlife may reflect subtle or prior causes beyond outwardly righteous conduct, prompting inquiry into the complexity of karma and dharma.
A speaker observes that one person is honored and prosperous like Indra, while the speaker’s own close relatives have fallen into hell. The speaker protests that these kinsmen were exemplary kṣatriyas—brave, truthful, scripturally aligned, and generous sacrificers—and asks why they have met such a grim destiny.