Shloka 15
शोक-शमन उपदेशः
Instruction on the Pacification of Grief
जैसे मिट्टीका बर्तन बनाये जानेके समय कभी चाकपर चढ़ाते ही नष्ट हो जाता है, कभी कुछ-कुछ बननेपर, कभी पूरा बन जानेपर, कभी सूतसे काट देनेपर, कभी चाकसे उतारते समय, कभी उतर जानेपर, कभी गीली या सूखी अवस्थामें, कभी पकाये जाते समय, कभी आवाँसे उतारते समय, कभी पाकस्थानसे उठाकर ले जाते समय अथवा कभी उसे उपयोगमें लाते समय फूट जाता है; ऐसी ही दशा देहधारियोंके शरीरोंकी भी होती है ।। गर्भस्थो वा प्रसूतो वाप्यथ वा दिवसान्तर: । अर्धमासगतो वापि मासमात्रगतो5पि वा,कोई गर्भमें रहते समय, कोई पैदा हो जानेपर, कोई कई दिनोंका होनेपर, कोई पंद्रह दिनका, कोई एक मासका तथा कोई एक या दो सालका होनेपर, कोई युवावस्थामें, कोई मध्यावस्थामें अथवा कोई वृद्धावस्थामें पहुँचनेपर मृत्युको प्राप्त हो जाता है
yathā mṛttikā-bhājanaṁ nirmīyamāṇaṁ kadācid eva cakre āropitamātraṁ vinaśyati, kadācit kiñcid eva nirmite, kadācit sampūrṇaṁ nirmitaṁ, kadācit sūtreṇa chittvā, kadācic cakrāt avatārayataḥ, kadācid avatīrṇe, kadācid ārdrāvasthāyāṁ śuṣkāvasthāyāṁ vā, kadācit pacyamāne, kadācid āvātaḥ (āvāyāḥ) avatārayataḥ, kadācit pāka-sthānāt uddhṛtya nīyamāne, athavā kadācid upayoge prayujyamāne bhidyate; evam eva deha-dhāriṇāṁ śarīrāṇām api daśā bhavati. garbhastho vā prasūto vāpy atha vā divasāntaraḥ | ardha-māsa-gato vāpi māsa-mātra-gato 'pi vā |
ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ—ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ತಕ್ಷಣವೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ರೂಪ ಬಂದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಬಳಿಕ, ದಾರದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸುವಾಗ, ಚಕ್ರದಿಂದ ಎತ್ತುವಾಗ, ಇಳಿಸಿದ ನಂತರ, ತೇವವಾಗಿರಲಿ ಒಣವಾಗಿರಲಿ, ಸುಡುವಾಗ, ಭಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದಾಗ, ಸುಡುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ, ಅಥವಾ ಕೊನೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಾಗಲೂ—ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಾದರೂ ಅದು ಒಡೆಯಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೂ. ಕೆಲವರು ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಕೆಲವರು ಜನನಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಕೆಲವರು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಪಕ್ಸದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಯೌವನದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Death is unpredictable and can come at any stage, just as a pot can break at any point in its making or use; therefore one should cultivate detachment, humility, and timely practice of dharma rather than relying on a false sense of permanence.
In the Strī Parva’s consolatory discourse after the war, Vidura speaks to steady the mind amid grief, using the potter-and-pot image to explain the fragility of embodied life and the inevitability of loss.