Shloka 31
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
विगाहा[ वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम । जो विजयके लिये युद्धमें डटा रहकर शत्रुकी सेनामें घुस जाता है और दूसरे किसी भी सहायककी अपेक्षा नहीं रखता, उसे मेरे समान ही लोक प्राप्त होते हैं ।।
ambarīṣa uvāca |
vigāhya vāhinī-madhyaṁ tasya lokā yathā mama |
yo vijayāya yuddhe daṭvā śatru-senāṁ praviśati na ca anyam upakāram apekṣate, sa mamaiva lokān avāpnoti ||
yasya śoṇita-saṅghātā bherī-maṇḍūka-kacchapā nadī yodhasya saṅgrāme, tad asyāvabhṛthaṁ smṛtam |
ಅಂಬರೀಷನು ಹೇಳಿದನು—ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಶತ್ರುಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ, ಬೇರೆ ಯಾರ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದವನು ನನ್ನಂತೆಯೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ, ಯೋಧನ ಯುದ್ಧರೂಪ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ರಕ್ತನದಿ ಹರಿದರೆ—ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಡಮರುಗಳು ಕಪ್ಪೆ-ಆಮೆಗಳಂತೆ ಭಾಸವಾದರೆ—ಆ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅವನಿಗೆ ಅವಭೃಥಸ್ನಾನ, ಅಂದರೆ ಯಜ್ಞಾಂತ್ಯದ ಶುದ್ಧಿಮಗ್ನತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse frames steadfast, self-reliant valor in battle—entering the enemy host without depending on external aid—as a dharmic act that yields exalted posthumous realms. It also interprets the horrors of combat through sacrificial symbolism, suggesting that for a righteous warrior the ordeal functions like the purificatory completion (avabhṛtha) of a sacrifice.
Ambarīṣa is speaking within Śānti Parva’s ethical discourse, praising the warrior who stands firm for victory and describing battle through a vivid metaphor: a river of blood with war-drums likened to frogs and tortoises. This imagery recasts the battlefield as a ritual arena, linking martial duty to sacrificial merit.