Shloka 25
राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्
Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable
यदा युक््त्या नयेदर्थान् कामादर्थवशेन वा । कृपणं याचमानानां तद् राज्ञो वैशसं महत्,यदि कोई राजा या राजकीय कर्मचारी दीनतापूर्ण याचना करती हुई प्रजाओंकी उस प्रार्थाको ठुकराकर स्वेच्छासे अथवा धनके लोभवश कोई-न-कोई युक्ति करके उनके धनका अपहरण कर ले तो वह राजाके महान् विनाशका सूचक है
yadā yuktyā nayed arthān kāmād arthavaśena vā | kṛpaṇaṃ yācamānānāṃ tad rājño vaiśasaṃ mahat ||
ರಾಜನು (ಅಥವಾ ರಾಜಾಧಿಕಾರಿ) ಯಾವುದೋ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ—ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದಾಗಲಿ ಧನಲೋಭದಿಂದಾಗಲಿ—ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೀನ ಪ್ರಜೆಯ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ರಾಜನಿಗೆ ಮಹಾಕ್ರೂರತೆಯೂ ಮಹಾವಿನಾಶದ ಸೂಚಕವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.
उतथ्य उवाच
Educational Q&A
A ruler must not use clever pretexts or administrative power to seize wealth from distressed, pleading subjects; such predatory governance is a grave adharma that signals the king’s impending ruin.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, the sage Utathya warns about a specific royal vice: rejecting the desperate petitions of the poor and instead contriving to appropriate their wealth, which he labels a great cruelty and an omen of downfall.