Next Verse

Shloka 1

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें उतथ्यगीताविषयक नब्बेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ९० ॥। अपने-आप बछ। आर: एकनवतितमो<ध्याय: उतथ्यके उपदेशमें धर्मांचरणका महत्त्व और राजाके धर्मका वर्णन उतथ्य उवाच कालवर्षी च पर्जन्यो धर्मचारी च पार्थिव: । सम्पद्‌ यदेषा भवति सा बिभर्ति सुखं प्रजा:,उतथ्य कहते हैं--राजन्‌! राजा धर्मका आचरण करे और मेघ समयपर वर्षा करता रहे। इस प्रकार जो सम्पत्ति बढ़ती है, वह प्रजावर्गका सुखपूर्वक भरण-पोषण करती है

utathya uvāca | kālavarṣī ca parjanyo dharmācārī ca pārthivaḥ | sampad yadeṣā bhavati sā bibharti sukhaṃ prajāḥ ||

ಉತಥ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಮೇಘವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸಲಿ; ರಾಜನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡಲಿ. ಆಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯೇ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

उतथ्यUtathya (sage)
उतथ्य:
Karta
TypeNoun
Rootउतथ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
कालवर्षीraining in due season
कालवर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootकालवर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पर्जन्यःrain-cloud; rain-god
पर्जन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्जन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मचारीpractising dharma
धर्मचारी:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थिवःking; ruler
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पत्prosperity; wealth
सम्पत्:
Karta
TypeNoun
Rootसम्पद्
FormFeminine, Nominative, Singular
यत्which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Singular
एषाthis
एषा:
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
भवतिarises; becomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
साthat (she/it)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
बिभर्तिsupports; maintains
बिभर्ति:
TypeVerb
Rootभृ
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
सुखम्comfort; well-being
सुखम्:
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रजाःsubjects; people
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural

उतथ्य उवाच

U
Utathya
K
King (pārthiva)
P
Parjanya (rain-cloud/rain-giver)
P
Prajāḥ (subjects/people)