Shloka 33
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
Devanagari script
एवं दण्डं च कोशं च मित्र भूमिं च लप्स्यसि । सत्यार्जवपरो राजन् मित्रकोशबलान्वित:,नरेश्वर! ऐसा करनेसे तुम्हें दण्डधारणकी शक्ति, खजाना, मित्र तथा राज्यकी भी प्राप्ति होगी। तुम सत्य और सरलतामें तत्पर रहकर मित्र, कोश और बलसे सम्पन्न हो जाओगे
Transliteration
evaṁ daṇḍaṁ ca kośaṁ ca mitra-bhūmiṁ ca lapsyasi | satyārjava-paro rājan mitra-kośa-balānvitaḥ ||
Translation
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನೀನು ದಂಡಧಾರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕೋಶ (ಖಜಾನೆ), ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ (ರಾಜ್ಯ) ಪಡೆಯುವೆ. ಓ ರಾಜನೇ! ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಯಲ್ಲಿ ಪರನಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ನೀನು ಮಿತ್ರ-ಕೋಶ-ಬಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುವೆ.
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
दण्डम्punishment/rod; power of chastisement
दण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootदण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कोशम्treasury
कोशम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोश
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मित्रम्ally/friend
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
भूमिम्land/territory
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लप्स्यसिyou will obtain
लप्स्यसि:
TypeVerb
Rootलभ्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
सत्यार्जवपरःdevoted to truth and straightforwardness
सत्यार्जवपरः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यार्जवपर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
मित्रकोशबलान्वितःendowed with allies, treasury, and strength
मित्रकोशबलान्वितः:
Karta
TypeAdjective
Rootमित्रकोशबलान्वित
FormMasculine, Nominative, Singular
नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्य उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
King (rājan)D
daṇḍa (royal authority/punitive power)K
kośa (treasury)M
mitra (allies)B
bhūmi (territory)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes