Shloka 31
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
कलत्रमादित: कृत्वा सर्व वो विनशेदिति । अपि चेत् पुत्रदारार्थमर्थसंचय इष्यते,'शत्रुओंका आक्रमण होनेपर आपकी स्त्रियोंपर पहले संकट आयगा। उनके साथ ही आपका सारा धन नष्ट हो जायगा। स्त्री और पुत्रोंकी रक्षाके लिये ही धनसंग्रहकी आवश्यकता होती है
kalatram āditaḥ kṛtvā sarva vo vinaśed iti | api cet putradārārtham arthasañcaya iṣyate ||
“ಶತ್ರುಗಳ ಆಕ್ರಮಣವಾದರೆ ಮೊದಲು ಸಂಕಟವು ಪತ್ನಿಯರ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪತ್ತೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಗುವ ಸಂಭವ. ಪುತ್ರ-ದಾರರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೇ ಧನಸಂಚಯ ಶ್ಲಾಘ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೋ ಅವರೇ ಮೊದಲು ಭಯಪಥಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ—ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸಕ್ತಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಜಾಗ್ರತೆಗಳನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ತೂಗಬೇಕು।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Wealth is often justified as a means to protect one’s family, yet in times of attack or crisis the family becomes the first locus of vulnerability; therefore one should not be blindly attached to possessions or dependents, but act with discernment about security, priorities, and the limits of material protection.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and practical ethics. Here he warns about the consequences of enemy aggression: when danger comes, wives and children are threatened first, and with them one’s accumulated wealth can be lost—prompting reflection on why wealth is gathered and how to respond wisely in adversity.