Shloka 40

अस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्याप्रमादिन: । अमित्रा: संप्रसीदन्ति तथा मित्रीभवन्त्यपि,जो पुरुष सदा सावधान रहकर ऐसा बर्ताव करता है, उसके शत्रु भी प्रसन्न हो जाते हैं और उसके साथ मित्रताका बर्ताव करने लगते हैं

asyaivaṁ vartamānasya puruṣasyāpramādinaḥ | amitrāḥ saṁprasīdanti tathā mitrībhavanty api ||

ಯಾವನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಶತ್ರುಗಳೂ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಲೂ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

अस्यof this (man)
अस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Genitive, Singular
एवंthus, in this manner
एवं:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वर्तमानस्यof one behaving/acting (so), existing (so)
वर्तमानस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवर्तमान
FormMasculine, Genitive, Singular
पुरुषस्यof the man/person
पुरुषस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Genitive, Singular
अप्रमादिनःof the vigilant/non-negligent (man)
अप्रमादिनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअप्रमादिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
अमित्राःenemies
अमित्राः:
Karta
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Nominative, Plural
संप्रसीदन्तिbecome pleased, are appeased
संप्रसीदन्ति:
TypeVerb
Rootसम् + प्र + सद्
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
तथाlikewise, and so
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
मित्रीwith friendship; as a friend
मित्री:
Karana
TypeNoun
Rootमित्री
FormFeminine, Instrumental, Singular
भवन्तिbecome
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

भीष्म उवाच

B
Bhishma
P
purusha (a person)
A
amitra (enemies)
M
mitra (friends)

Educational Q&A

Steady vigilance and careful, disciplined conduct (apramāda) have a pacifying power: they reduce friction, prevent provocations, and can soften even adversaries into friendly relations.

In the Śānti Parva’s instruction on righteous living and practical ethics, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira. Here he states that a person who consistently behaves with alertness and without negligence can win over even enemies, who then begin to act like friends.