Shloka 3
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
ये त्वेकरतयो नित्यं धीराशक्ष प्रियवादिन: । परस्परस्य सुहृद: समन्तात् समदर्शिन:
ye tv ekaratayo nityaṃ dhīrāś ca priya-vādinaḥ | parasparasya suhṛdaḥ samantāt sama-darśinaḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಯಾರು ಸದಾ ಏಕನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಧೀರರೂ ಸಂಯಮಿಗಳೂ ಆಗಿ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಹಿತೈಷಿಗಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವರೇ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜರಾಗಲು ಯೋಗ್ಯರು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma defines ethical qualifications for sacrificial priests: unwavering dedication to the rite, steadiness and self-mastery, kind speech, mutual goodwill, and impartial vision. Ritual authority is grounded in character, not merely technical skill.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma advises on who should be chosen as ṛtvij priests for a sacrifice, emphasizing moral temperament and harmonious relations among officiants.