Shloka 10

आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः

Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation

Devanagari script

भवते*हं ददानीदं भवानेतत्‌ प्रयच्छतु । रुचितो वर्तते धर्मो न बलात्‌ सम्प्रवर्तते,मैं आपको यह वस्तु देता हूँ, इसके बदलेमें आप मुझे वह वस्तु दे दीजिये, ऐसा कहकर दोनोंकी रुचिसे जो वस्तुओंकी अदला-बदली की जाती है, उसे धर्म माना जाता है। यदि बलात्कारपूर्वक अदला-बदली की जाय तो वह धर्म नहीं है

Transliteration

bhavate ’haṃ dadānīdaṃ bhavān etat prayacchatu | rucito vartate dharmo na balāt sampravartate ||

Translation

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—‘ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊಡು’—ಎಂದು ಇಬ್ಬರ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ವಸ್ತುವಿನ ವಿನಿಮಯವೇ ಧರ್ಮ. ಬಲವಂತದಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿನಿಮಯ ಧರ್ಮವಲ್ಲ.

Word by Word

भवतेto you

अहम्I

ददामिgive

इदम्this

भवान्you (hon.)

एतत्that/this (thing)

प्रयच्छतुshould give / please give

रुचितःagreeable / consented-to

वर्ततेexists / proceeds

धर्मःdharma / rightful conduct

नnot

बलात्from force / by compulsion

सम्प्रवर्ततेcomes into operation / proceeds

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes