Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)

जहाँ ब्राह्मण अपने तेजसे प्रजाके अदृष्ट भयका निवारण करता है और राजा अपने बाहुबलसे दृष्ट भयको दूर करता है, वह राज्य-सुखसे उत्तरोत्तर उन्नति करता है ।। अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्‌ । मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च,इस विषयमें विज्ञ पुरुष मुचुकुन्द और राजा कुबेरके संवादरूप एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं

yatra brāhmaṇaḥ svena tejasā prajāyā adṛṣṭa-bhaya-nivāraṇaṃ karoti rājā ca sva-bāhubalena dṛṣṭa-bhayaṃ dūrīkaroti, tat rājyaṃ sukhenottarottaraṃ vardhate. atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam—mucukundasya saṃvādaṃ rājño vaiśravaṇasya ca.

ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಅದೃಷ್ಟ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಜನು ತನ್ನ ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ದೃಷ್ಟ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆ ರಾಜ್ಯವು ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಏರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು ಮುಚುಕುನ್ದ ಮತ್ತು ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಇವರ ಸಂವಾದರೂಪವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formindeclinable (place/occasion adverb)
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formindeclinable (particle)
उदाहरन्तिthey cite/give as an example
उदाहरन्ति:
TypeVerb
Rootउद्+आ+हृ
Formpresent, parasmaipada, 3rd person, plural
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, accusative, singular
इतिहासम्ancient account/legend
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
Formmasculine, accusative, singular
पुरातनम्ancient/old
पुरातनम्:
TypeAdjective
Rootपुरातन
Formmasculine, accusative, singular
मुचुकुन्दस्यof Muchukunda
मुचुकुन्दस्य:
TypeNoun (proper)
Rootमुचुकुन्द
Formmasculine, genitive, singular
संवादम्dialogue/conversation
संवादम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंवाद
Formmasculine, accusative, singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, genitive, singular
वैश्रवणस्यof Vaishravana (Kubera)
वैश्रवणस्य:
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवैश्रवण
Formmasculine, genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formindeclinable (conjunction)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Brahmin (brāhmaṇa)
K
King (rājā)
S
Subjects/people (prajā)
M
Muchukunda
V
Vaiśravaṇa (Kubera)