Shloka 10
बलिषष्ेन शुल्केन दण्डेनाथापराधिनाम् । शास्त्रानीतेन लिप्सेथा वेतनेन धनागमम्,प्रजाकी आयका छठा भाग करके रूपमें ग्रहण करके; उचित शुल्क या टैक्स लेकर, अपराधियोंको आर्थिक दण्ड देकर तथा शास्त्रके अनुसार व्यापारियोंकी रक्षा आदि करनेके कारण उनके दिये हुए वेतन लेकर इन्हीं उपायों तथा मार्गोंसे राजाको धन-संग्रहकी इच्छा रखनी चाहिये
baliṣaṣṭhena śulkena daṇḍenāthāparādhinām | śāstrānītena lipsetha vetanena dhanāgamam |
ರಾಜನು ಧನಾಗಮವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಲೇ ಬಯಸಬೇಕು—ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪಾಲು (ಬಲಿ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯ ಶುಲ್ಕ/ತೆರಿಗೆ (ಶುಲ್ಕ) ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿ, ಅಪರಾಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ರಕ್ಷಣೆ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ವೇತನ/ಪ್ರತಿದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should collect revenue only through dharmic, regulated means—legitimate taxes/dues, lawful fines for wrongdoing, and śāstra-approved fees connected with governance and protection—avoiding arbitrary or exploitative extraction.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhishthira on how a king should obtain wealth for the state: through proper taxation, penal fines, and sanctioned remuneration tied to administrative duties.