Shloka 54

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

Devanagari script

भाण्डागारायुधागारान्‌ योधागारांश्व॒ सर्वश: । अश्वागारान्‌ गजागारान्‌ बलाधिकरणानि च,कुरुनन्दन युधिष्ठिर! अन्नके भण्डार, शस्त्रागार, योद्धाओंके निवासस्थान, अश्वशालाएँ, गजशालाएँ, सैनिक शिविर, खाई, गलियाँ तथा राजमहलके उद्यान--इन सब स्थानोंको गुप्तरीतिसे बनवाना चाहिये, जिससे कभी दूसरा कोई देख न सके

Transliteration

bhāṇḍāgārāyudhāgārān yodhāgārāṃś ca sarvaśaḥ | aśvāgārān gajāgārān balādhikaraṇāni ca, kurunandana yudhiṣṭhira |

Translation

ಕುರುನಂದನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ! ಧಾನ್ಯಭಂಡಾರಗಳು, ಆಯುಧಾಗಾರಗಳು, ಯೋಧರ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು, ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು, ಗಜಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಆಡಳಿತಾಧಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಏರ್ಪಡಿಸಬೇಕು।

Word by Word

भाण्डागारstorehouses/treasuries (for goods)

आयुधागारान्armouries/weapon-stores

योधागारान्barracks/dwellings for warriors

चand

सर्वशःin every way/entirely

अश्वागारान्stables (horse-houses)

गजागारान्elephant-stalls

बलाधिकरणानिmilitary stations/camps (bases of forces)

चand

कुरुनन्दनO joy of the Kurus

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Yudhiṣṭhira

Kuru (dynasty/people)

bhāṇḍāgāra (storehouse)

āyudhāgāra (armoury)

yodhāgāra (warriors’ quarters)

aśvāgāra (stables)

gajāgāra (elephant sheds)

balādhikaraṇa (army administrative bases)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes