Shloka 11
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
नगर, जनपद तथा मल्ललोग जहाँ व्यायाम करते हों, उन स्थानोंमें ऐसी युक्तिसे गुप्तचर नियुक्त करने चाहिये, जिससे वे आपसमें भी एक-दूसरेको पहचान न सकें ।। चारांश्न विद्यात् प्रहितान् परेण भरतर्षभ । आपणेषु विहारेषु समाजेषु च भिक्षुषु,भरतश्रेष्ठ] राजाको अपने गुप्तचरोंद्वारा बाजारों, लोगोंके घूमने-फिरनेके स्थानों, सामाजिक उत्सवों, भिक्षुकोंके समुदायों, बगीचों, उद्यानों, विद्वानोंकी सभाओं, विभिन्न प्रान्तों, चौराहों, सभाओं और धर्मशालाओंमें शत्रुओंके भेजे हुए गुप्तचरोंका पता लगाते रहना चाहिये
bhīṣma uvāca | cārāṃś ca vidyāt prahitān pareṇa bharatarṣabha | āpaṇeṣu vihāreṣu samājeṣu ca bhikṣuṣu ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತರ್ಷಭ! ರಾಜನು ತನ್ನ ಗುಪ್ತಚಾರರ ಮೂಲಕ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಪ್ತಚಾರರು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಿರಬೇಕು—ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಹಾರಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಗಮಗಳಲ್ಲಿ, ಭಿಕ್ಷುಕರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must maintain discreet intelligence networks to detect enemy agents in ordinary public spaces (markets, promenades, assemblies, even among mendicants), thereby protecting the kingdom while minimizing disruption to civic life.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship (rājadharma), Bhishma advises the king (addressed as Bharatarṣabha) on practical governance: how to monitor society for hostile espionage and ensure internal security through counter-intelligence.