Shloka 156
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
इह चामुत्र चैवेति कृपणा: फलहेतव: । इसी प्रकार सभी माताएँ उपवास
iha cāmutra caiveti kṛpaṇāḥ phala-hetavaḥ |
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—“‘ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದೀನರು ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಂದಿರು ಉತ್ತಮ ಪುತ್ರನ ಆಶಯದಿಂದ ಉಪವಾಸ, ಯಜ್ಞ, ವ್ರತ, ಮಂಗಳಕರ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳು ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಇದಷ್ಟೇ—ಮಗು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕು, ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಬದುಕಿರಬೇಕು, ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಬೇಕು; ಆಗ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಮಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವನು. ಹೀಗೆ ಆ ವ್ಯಥಿತ ತಾಯಂದಿರು ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how people often act with a strong expectation of reward—seeking benefit ‘here and hereafter.’ By calling such agents kṛpaṇa (“pitiable/attached”), it critiques fruit-motivated action and points toward a more dharmic ideal of acting without anxious clinging to outcomes.
In Śānti Parva’s reflective discourse, Yudhiṣṭhira remarks on human motivation: even loving, strenuous maternal practices (fasts, vows, rites during pregnancy) are frequently driven by the hope that virtuous, strong children will later provide happiness in both worlds.