Shloka 46
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
यदा तु धनधाराभिस्तर्पयत्युपकारिण: । आच्चछिनत्ति च रत्नानि विविधान्यपकारिणाम्,जब राजा उपकारी पुरुषोंको धनरूपी जलकी धाराओंसे तृप्त करता है और अपकार करनेवाले दुष्टोंके नाना प्रकारके रत्नोंको छीन लेता है, किसी राज्यहितैषीको धन देता है तो किसी (राज्यविद्रोही) के धनका अपहरण कर लेता है, उस समय वह पृथिवीपालक नरेश इस संसारमें कुबेर समझा जाता है
yadā tu dhanadhārābhis tarpayaty upakāriṇaḥ | ācchinatti ca ratnāni vividhāny apakāriṇām ||
ಆದರೆ ರಾಜನು ಉಪಕಾರಿಗಳಾದವರನ್ನು ಧನಧಾರೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಅಪಕಾರಿಗಳಾದ ದುಷ್ಟರ ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ—ರಾಜ್ಯಹಿತೈಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದ್ರೋಹಿಗಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡುವಾಗ—ಆ ಭೂಪಾಲನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
वसुमना उवाच
Educational Q&A
A righteous ruler sustains order by a balanced policy: rewarding those who benefit the kingdom and restraining wrongdoers by confiscating ill-used or harmful wealth. Such governance makes the king a source of prosperity like Kubera, not merely by possessing riches but by distributing and regulating them according to dharma.
Vasuman describes an ideal moment of kingship: the king pours wealth upon loyal helpers and public benefactors, while taking away the treasures of those who injure the realm. The verse frames this as a visible sign of effective, dharma-aligned rule, leading people to regard the king as Kubera in worldly terms.