Shloka 28

राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः

Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures

Devanagari script

हस्ताद्धस्तं परिमुषेद्‌ भिद्येरन्‌ सर्वसेतव: । भयार्त॑ विद्रवेत्‌ सर्व यदि राजा न पालयेत्‌,यदि राजा पालन न करे तो चोर और लुटेरे हाथमें रखी हुई वस्तुको भी हाथसे छीन ले जायूँ, सारी मर्यादाएँ टूट जायँ और सब लोग भयसे पीड़ित हो चारों ओर भागते फिरें

Transliteration

hastād hastaṁ parimuṣed bhidyeran sarva-setavaḥ | bhayārtā vidravet sarve yadi rājā na pālayet ||

Translation

ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಕಳ್ಳನು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೂ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವನು; ಎಲ್ಲ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಭಂಗವಾಗುವವು; ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗುವರು।

Word by Word

हस्तात्from (one's) hand

हस्तम्(another) hand

परिमुषेत्would steal/snatch away

भिद्येरन्would be broken

सर्वसेतवःall boundaries/constraints (lit. all bridges/embankments)

भयार्ताःafflicted by fear

विद्रवेत्would run about/flee

सर्वम्everyone/everything (collectively)

यदिif

राजाthe king

नnot

पालयेत्would protect/govern

Speaker

वसुमना उवाच

Characters & Entities

Vasumanā

rājā (the king)

sarve (the people)

thieves (implied by parimuṣet)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes