Shloka 28
राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order
“आप जैसे राजाके द्वारा सुरक्षित हुई प्रजाएँ जो-जो धर्म करेंगी, उसका चतुर्थ भाग आपको मिलता रहेगा ।। तेन धर्मेण महता सुखं लब्धेन भावित: । पाहास्मान् सर्वतो राजन् देवानिव शतक्रतु:,“राजन! सुखपूर्वक प्राप्त हुए उस महान् धर्मसे सम्पन्न हो आप उसी प्रकार सब ओरसे हमारी रक्षा कीजिये, जैसे इन्द्र देवताओंकी रक्षा करते हैं
āpa jaise rājā ke dvārā surakṣit huī prajāeṁ jo-jo dharma kareṅgī, usakā caturtha bhāga āpako milatā rahegā. tena dharmeṇa mahatā sukhaṁ labdhena bhāvitaḥ | pāhy asmān sarvato rājan devān iva śatakratuḥ ||
ನಿನ್ನಂತಹ ರಾಜನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಜೆಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವರೋ, ಅವುಗಳ ಪುಣ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ ನಿನಗೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸಿ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತರುವ ಆ ಮಹಾಧರ್ಮದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ, ಹೇ ರಾಜನ್, ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s foremost dharma is protection of the people; when he safeguards them, he becomes a participant in their righteous deeds and receives a quarter share of the resulting merit. Political authority is thus ethically conditioned on guardianship and welfare.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship, Bhishma addresses the reigning king, urging him to protect the community from all sides. He reinforces the appeal by stating the doctrine that a protector-king shares in the subjects’ dharma, and he likens the king’s role to Indra’s protection of the gods.