Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Kṣātra-Dharma, Daṇḍanīti, and Social Order

Indra–Māndhātṛ Dialogue

क्षात्राद्‌ धर्माद्‌ विपुलादप्रमेया- ल्‍लोकाः: प्राप्ता: स्थापितं स्व॑ं यशश्न । धर्मो योडसावादिदेवात्‌ प्रवृत्तो लोकश्रेष्ठ तं न जानामि कर्तुम्‌,विशाल एवं अप्रमेय क्षात्रधर्मके प्रभावसे मैंने उत्तम लोक प्राप्त किये और सर्वत्र अपने यशका प्रचार एवं प्रसार कर दिया; परंतु आदिदेव भगवान्‌ विष्णुसे जिस धर्मकी प्रवृत्ति हुई है, उस लोकश्रेष्ठ धर्मका आचरण करना मैं नहीं जानता

kṣātrād dharmād vipulād aprameyāl lokāḥ prāptāḥ sthāpitaṁ svaṁ yaśaś ca | dharmo yo ’sāv ādidevāt pravṛtto lokaśreṣṭha taṁ na jānāmi kartum ||

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ವಿಶಾಲವೂ ಅಪರಿಮಿತವೂ ಆದ ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಆದಿದೇವ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಪ್ರವೃತ್ತವಾದ ಲೋಕಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು।

क्षात्रात्from the kshatriya (royal) [duty/way]
क्षात्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षात्र (क्षत्रिय-सम्बन्धी)
FormNeuter, Ablative, Singular
धर्मात्from dharma
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
विपुलात्from the vast/great
विपुलात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Ablative, Singular
अप्रमेयान्immeasurable
अप्रमेयान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्रमेय
FormMasculine, Accusative, Plural
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
प्राप्ताःobtained/attained
प्राप्ताः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु: आप्)
FormMasculine, Nominative, Plural
स्थापितम्established
स्थापितम्:
Karma
TypeVerb
Rootस्था/स्थापय् (धातु: स्था; causative स्थापय्)
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वम्one's own
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormNeuter, Accusative, Singular
यशःfame/glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich/who
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
असौthat (well-known) one
असौ:
Karta
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
आदिदेवात्from the primeval god
आदिदेवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआदि-देव
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रवृत्तःarisen/issued forth
प्रवृत्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु: वृत्)
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकश्रेष्ठO best of the world
लोकश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
तम्that (dharma)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
जानामिI know
जानामि:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
कर्तुम्to do/perform
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
V
Vishnu (as Ādideva)