Shloka 60
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
क्रीडितुं तेन चेच्छन्ति ससूत्रेणेव पक्षिणा । अस्मत्प्रणेयो राजेति लोकांश्वैव वदन्त्युत,जैसे लोग डोरेमें बँधी हुई चिड़ियाके साथ खेलते हैं, उसी प्रकार वे भी राजाके साथ खेलना चाहते हैं और साधारण लोगोंसे कहा करते हैं कि “राजा तो हमारा गुलाम है!
Transliteration
krīḍituṃ tena cecchanti sasūtreṇeva pakṣiṇā | asmatpraṇeyo rājeti lokāṃś caiva vadanty uta ||
Translation
ದಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಹಕ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ—“ರಾಜನು ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ; ನಮ್ಮ ದಾಸ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Word by Word
क्रीडितुम्to play (to sport)
क्रीडितुम्:
Karma
TypeVerb
Rootक्रीड्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
तेनwith him/with that (king)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इच्छन्तिthey desire/wish
इच्छन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent (लट्), Third, Plural, Parasmaipada
ससूत्रेणwith a string (tether) / string-bound
ससूत्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootससूत्र
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पक्षिणाwith a bird
पक्षिणा:
Karana
TypeNoun
Rootपक्षिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
अस्मत्प्रणेयःto be led/controlled by us; our dependent
अस्मत्प्रणेयः:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्मत्प्रणेय
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
लोकान्people; the populace
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
श्वtomorrow
श्व:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootश्वस्
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वदन्तिthey say
वदन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent (लट्), Third, Plural, Parasmaipada
उतalso, moreover
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
king (rājā)P
people (lokāḥ)B
bird (pakṣin)S
string/cord (sūtra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes