Shloka 18
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
ऋषीणामपि राजेन्द्र सत्यमेव परं धनम् । तथा राज्ञां परं सत्यान्नान्यद् विश्वासकारणम्
Translation
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ಧನ. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರಿಗೆ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲ; ಅದೇ ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
Word by Word
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Genitive, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
राजेन्द्रO king of kings (best of kings)
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परम्supreme/highest
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
धनम्wealth/treasure
धनम्:
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Nominative, Singular
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
परम्supreme
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्यात्than truth/from truth
सत्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Ablative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
विश्वास-कारणम्cause/means of trust
विश्वास-कारणम्:
TypeNoun
Rootविश्वासकारण
FormNeuter, Nominative, Singular
राजेन्द्रO Rajendra
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes