Shloka 23
युधिष्ठिरस्य राज्याभिषेकः | Yudhiṣṭhira’s Royal Consecration
Devanagari script
मुक्ता वीरक्षयात् तस्मात् संग्रामाद् विजितद्विष: । क्षिप्रमुत्तरकार्याणि कुरु सर्वाणि भारत,“गाण्डीवधारी अर्जुन, पाण्डुपुत्र भीमसेन, तुम और माद्रीपुत्र पाण्डुकुमार नकुल- सहदेव--ये सभी शत्रुओंपर विजय पाकर इस वीरविनाशक संग्रामसे कुशलपूर्वक बच गये, इसे भी महान् सौभाग्यकी ही बात समझनी चाहिये। भारत! अब आगे जो कार्य करने हैं, उन सबको शीघ्र पूर्ण कीजिये”
Transliteration
vaiśampāyana uvāca |
muktā vīrakṣayāt tasmāt saṅgrāmād vijitadviṣaḥ |
kṣipram uttarākāryāṇi kuru sarvāṇi bhārata ||
Translation
ವೀರಕ್ಷಯಕರವಾದ ಆ ಸಂಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಓ ಭರತವಂಶಜನೇ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತರಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸು.
Word by Word
मुक्ताःfreed, escaped
मुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुक्त (मुच्-धातोः क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
वीरक्षयात्from the destruction of heroes
वीरक्षयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवीरक्षय
FormMasculine, Ablative, Singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
संग्रामात्from the battle
संग्रामात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसंग्राम
FormMasculine, Ablative, Singular
विजितद्विषःhaving conquered enemies
विजितद्विषः:
Karta
TypeAdjective
Rootविजितद्विष् (विजि-धातोः क्त + द्विष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
उत्तरकार्याणिthe subsequent tasks
उत्तरकार्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तरकार्य
FormNeuter, Accusative, Plural
कुरुdo, accomplish
कुरु:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative (Lot), Second, Singular, Parasmaipada
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
Sampradana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaB
Bhārata (addressee, descendant of Bharata)S
saṅgrāma (battle/war)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes