Shloka 20
Prāyaścitta-vidhāna: Tapas, Dāna, Vrata, and Proportional Expiation (प्रायश्चित्तविधानम्)
दश वा वेदशास्त्रज्ञास्त्रयो वा धर्मपाठका: । यद् ब्रूयु: कार्य उत्पन्ने स धर्मो धर्मसंशये,“यदि प्रायश्चित्तकी आवश्यकता पड़ जाय और धर्मके निर्णयमें संदेह उपस्थित हो जाय तो वेद और धर्म-शास्त्रको जाननेवाले दस अथवा निरन्तर धर्मका विचार करनेवाले तीन ब्राह्मण उस प्रश्नपर विचार करके जो कुछ कहें, उसे ही धर्म मानना चाहिये
daśa vā vedaśāstrajñās trayo vā dharmapāṭhakāḥ | yad brūyuḥ kārya utpanne sa dharmo dharmasaṃśaye ||
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಪ್ರಸಂಗ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಧರ್ಮನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾದಾಗ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಹತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಥವಾ ನಿತ್ಯ ಧರ್ಮಪಠನ-ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮೂರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ಏನು ಹೇಳುವರೋ, ಅದನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.
व्यास उवाच
Educational Q&A
When dharma is uncertain in a real-life situation—especially regarding expiation—one should rely on a qualified collective judgment: either ten experts in Veda and śāstra, or three dedicated specialists in dharma-study. Their considered verdict is to be treated as dharma for that case.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Vyāsa lays down a practical rule for resolving moral-legal ambiguity: when texts or circumstances leave doubt, consult a competent council of learned Brāhmaṇas and accept their deliberated decision as the applicable dharma.