Shloka 49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्रा: पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम् । वसिष्ठमग्य्रं च तपोनिधानं यस्यातिसूर्य व्यतिरिच्यते भा:,जिन्हें ब्राह्मणलोग ब्रह्माजीका मानसपुत्र कहते ऐं, जो उत्तम बुद्धिसे युक्त, तपस्याकी निधि एवं सर्वश्रेष्ठ वसिष्ठ मुनिके नामसे प्रसिद्ध हैं और जिनका तेज भगवान् सूर्यसे भी बढ़कर प्रकाशित होता है, उन्हीं ब्रह्मर्षि वसिष्ठके वंशमें पराशर नामवाले महान् प्रभावशाली महर्षि होंगे। वे वैदिक ज्ञानके भण्डार, मुनियोंमें श्रेष्ठ महान् तपस्वी एवं तपस्याके आवासस्थान होंगे। वे ही पराशर मुनि उस समय तुम्हारे पिता होंगे
Vaiśampāyana uvāca — yaṁ mānasaṁ vai pravadanti viprāḥ pitāmahasyottama-buddhi-yuktam | vasiṣṭham agryaṁ ca tapo-nidhānaṁ yasyāti-sūryaṁ vyatiricyate bhāḥ ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಪುತ್ರನೆಂದು ಹೇಳುವ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದ, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ—ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ—ಆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರನೆಂಬ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಉದ್ಭವಿಸುವನು. ಅವನು ವೈದಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರ, ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿನೇ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂಬಂತೆ ಇರುವನು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಪರಾಶರನೇ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯಾಗುವನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Spiritual excellence is measured by inner qualities—intellect (buddhi), austerity (tapas), and Vedic wisdom—so much so that the text describes a sage’s radiance as surpassing the sun. It also emphasizes the ethical weight of lineage: one’s origins are linked to a tradition of discipline and learning, which carries responsibilities.
Vaiśampāyana is describing the exalted status of the sage Vasiṣṭha—said to be a mind-born son of Brahmā—and then foretells that in Vasiṣṭha’s lineage will arise the powerful seer Parāśara, who will become the father of the person being addressed.